Dwa czernidłaki: jeden w pełni jadalny, drugi niebezpieczny z alkoholem

Czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus) to biały grzyb z rodziny pieczarkowatych wyrastający na trawnikach i w parkach w jesienne deszczowe dni. Jest jadalny i smaczny. Z wyglądu przypomina trochę kanię, jest jednak całkowicie biały. Często wyrasta masowo, w ilości kilkudziesięciu lub kilkuset sztuk. Jego owocniki są niestety mało trwałe i w ciągu jednego dnia czernieją i zamieniają się w atramentową ciecz.

Dawniej do rodzaju Coprinus zaliczano innego pospolitego – czernidłaka pospolitego (dawniej Coprinus atramentarius, obecnie Coprinopsis atramentaria, rodzina kruchaweczkowate). Grzyb ten wyrasta w podobnych miejscach (ale także w lasach) i ma poodbnie starzejący się atramentowiejący kapelusz. Uwaga! Grzyb ten jest niebezpieczny w połączeniu z alkoholem (abstynenci mogą go jeść po ugotowaniu bez szkody). Kopryna w nim zawarta blokuje metabolizm alkoholu etylowego (a dokładniej blokuje rozkład aldehydu octowego do kwasu octowego), co powoduje zatrucie organizmu aldehydem, objawiające się czerwienieniem twarzy, uczuciem gorąca, wymiotami, bólami głowy itp. Może nawet (podobno) powodować lekkie halucynacje, choć nie wiem czy to nie przesada. Objawy te mogą wystąpić nawet jeśli wypijemy alkohol 3 dni po spożyciu grzyba. Na szczęście czernidłaka kołpakowatego można łączyć z alkoholem – sprawdziłem to nawet osobiście popijając go setką wódki.

Ostatnio przy badaniach genetycznych okazało się że oba czernidłaki są ze sobą mało spokrewnione – stąd rozdzielenie ich do dwóch rodzajów i to nawet należących do dwóch innych rodzin grzybów – większość czernidłaków przeniesiono do rodzaju Coprinopsis.

Jak odróżnić w pełni jadalnego czernidłaka kołpakowatego? Otóż ma biały postrzępiony kapelusz, z łatkami jak kania, tylko białymi. Czernidłak pospolity zaś ma lekko szary kapelusz, bez łatek, ma za to niewyraźne prążki.

coprinus comatus DSC07693bNa rycinie powyżej jadalny czernidłak kołpakowaty – ale uwaga, zbieramy tylko białe owocniki!

Coprinopsis_atramentaria_G3

Czernidłak pospolity – niejadalny z alkoholem – zauważ szarą barwę kapelusza i delikatne prążkowanie oraz brak łatek. Fot. Jerzy Opioła – zdjęcie pozyskałem z www.wikipedia.org na podstawie licencji Creative Commons

2 Comments

  • EEE napisał(a):

    Nawet nie wiedziałem, że u mnie na trawniku przed domem rosną jadalne grzyby!

  • Iwo Sandomierz napisał(a):

    Czernidłak kołpakowaty to jeden z najsmaczniejszych grzybów w ogóle, kanię bije na głowę, może trochę ustępuje purchawicy. Przecięty wzdłuż młody owocnik smażymy na maśle, sól, pieprz i tyle. Jest pyszny. Niestety zazwyczaj jest ich mało (zawsze za mało) i jest bardzo nietrwały, trzeba przyrządzić od razu po zebraniu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *