Upiec chleb na kapuście, chrzanie, tataraku, klonie czy dębie?

Przy pieczeniu chleba w piecu podkładano dawniej liście. Dawały one piękny deseń od spodu i swoisty aromat właściwy dla gatunku rośliny. A jakie to były liście – zależało od regionu. Najczęściej spotykane było pieczenie chleba na kapuście. Tak robiono w prawie całej Polsce. Częste też jest pieczenie na liściu chrzanu, szczególnie w Polsce środkowej – w dolinie Wisły, na Mazowszu i na zach. Podlasiu.

chleb na chrzanie  Fot. Chleb pieczony na chrzanie (a na zdjęciu na szczycie artykułu litewski na tataraku)

Specyfiką północnego Podlasia i Suwalszczyzny jest używanie liści tataraku. Są one bardzo aromatyczne i nadają bochenkowi specyficzny, „kosmetyczny” zapach. Zwyczaj ten rozpowszechniony jest też na Litwie i w części Białorusi.

Wreszcie w Karpatach w niektórych wioskach piecze się chleb na liściu klonu jaworu lub klonu pospolitego. Z używaniem tego ostatniego gatunku spotkałem się nawet w mojej wsi – Pietruszej Woli.

W niewielu wioskach, głównie na Lubelszczyźnie i pd. Podlasiu, zanotowano też używanie liście dębu.

Wszystkie te gatunki zostały udokumentowane w badaniach Polskiego Atlasu Etnograficznego w latach 1964-69. Zespół badaczy pod kierunkiem prof. Józefa Gajka przemierzył ponad 300 miejscowości w całej Polsce pytając o setki rzeczy w każdej z nich. Jedną było właśnie podkładanie liści pod chleb.

Myślę, że to nie były wszystkie gatunki, które używano. Na Podlasiu spotkałem się też z pieczeniem chleba na liściach łopianu, a ktoś opowiadał mi, chyba z Lubelszczyzny, że używa liście winogron, choć to na pewno nowy obyczaj.

A czy wy zetknęliście się z innymi gatunkami używanymi w tym celu? Jak jest w innych krajach?

mapa lisci

Powyżej fragment strony Polskiej Atlasu Etnograficznego z mapą rozmieszczenia tradycji używania liści pod pieczony chleb

chleby

4 Comments

  • AB napisał(a):

    Tak mi się skojarzyło .. obecnie modne jest gotowanie na parze. Jak chcemy ugotować w parowarze rybę czy mięso to dobrze jest podłożyć liść kapusty i ugotować na liściu. Ryba/mięso nie przywrze nam do dna. Ciekawe czy można podkładać inne liście tak jak przy pieczeniu chleba ?

    • Łukasz Łuczaj napisał(a):

      Oczywiście możemy użyć podobnych liści, np. chrzanu lub tataraku. W pd Azji używa się do tego np. liście pandanowca.

  • Mariusz A napisał(a):

    Dzień dobry. Na pewno liść znajdziemy jakiś. Ja piekłem swój chleb na liściach chrzanu , bo takie były pod ręką. Ale do tych powyższych, smakowitych zdjęć konieczne jest uzupełnienie z przepisem.
    Proszę o przepis na Pana sposób na chleb. Pozdrawiam.

  • Peter napisał(a):

    Hej. A ja w ogole zastanawiam sie nad zaprzestaniem uzywania folii aluminiowej a zamiast tego, do wszystkiego uzywac lisci. Nie wiem tylko czy taki pomysl sprawdzilby sie w piekarniku i jakich ewentualnie lisci mkge uzywac. Slyszalem ze liscje szczawiu sa do tego dobre. Jak myslicie?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *